الشيخ رسول جعفريان

360

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

اين امر بايد دليل خاصى داشته باشد . يك دليل آن اين كه آنان چاره‌اى جز رفتن به داخل شعب نداشتند زيرا پس از آن پيمان نمىتوانستند با كسى مراوده و روابطى داشته باشند . اما دليل مهمتر ، مسأله دفاع از جان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم است . در ادامهء گزارش بيهقى ونيز عروة بن زبير آمده است كه ابوطالب در شعب ، شبها رسول خدا را در بستر خود مىخوابانيد در وقت خواب خود نيز كسانى از بنى هاشم را در بستر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىخوابانيد و آن حضرت را به بستر آنان مىفرستاد . « 1 » اين اقدامات ، اين امر را تأييد مىكند كه قريش مصمم به قتل آن حضرت بوده‌اند . گزارش بلاذرى و نيز روايت عروة بن زبير همانند خبر دلائل النبوه از قطان ، حكايت از توطئه كشتن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دارد . در خبر اين دو آمده است : وقتى ابوطالب اصرار آنان را در قتل آن حضرت ديد ، بر جان حضرت ترسيد و به دنبال آن بنى هاشم رابه شعب برد . « 2 » گزارش ابن سعد اين است كه تصميم قريش ناشى از خشمى بود كه از آرامش مهاجرين در حبشه داشتند و لذا تصميم به محدود كردن بنى هاشم گرفتند . « 3 » روشن است كه آنان از مسأله حبشه به شدت خشمگين بوده‌اند . اشاره كرديم كه تنها بنى هاشم و بنى عبد المطلب داخل شعب ابى طالب بوده‌اند نه همهء مسلمانان . عنوانى كه بيهقى براى اين بخش آورده ، نشانگر آن است كه باقى مانده اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز داخل شعب شده‌اند . « 4 » اما اين امر درست نيست . دشواريهاى داخل شعب را برخى از سيره نويسان گزارش كرده‌اند . كسانى كه داخل شعب بودند نمىتوانستند ما يحتاج خود را تهيه كنند زيرا هيچ كس حاضر به معاملهء با آنان نبود . به علاوه در آن شرايط سخت ، تهديدات ديگرى نيز وجود داشت . در فضيلت هاشم بن عمرو آمده است كه شبها ، خوراكى بر شتر خويش مىنهاد و تا نزديكى شعب رفته افسار شتر را از سرش در مىآورد و به پهلوى او مىزد تا به داخل شعب برود . « 5 » مشكل

--> ( 1 ) . دلائل النبوه ، ج 2 ، ص 312 ؛ مغازى رسول الله عروة بن زبير ، ص 114 ؛ الدرر ، ص 28 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 230 ؛ مغازى رسول الله لعروة بن زبير ، ص 114 ؛ پس از آن بلاذرى گزارش قتل رابه عنوان ، نقلى ديگر در بيان دليلى ديگر در دخول در شعب آورده ؛ نك : انساب ، ج 1 ، ص 232 ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 208 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 23 ( 4 ) . دلائل النبوه ، ج 2 ، ص 311 [ باب دخول النبى صلى الله عليه و آله و سلم مع من بقى من أصحابه شعب ابى طالب ] . تا آنجا كه ملاحظه شد خبر ديگرى اين عنوان را تأييد نمىكند . اسكافى معتزلى مىگويد درآن حال كه على عليه السلام با ديگر بنى هاشم در شعب بودند ابوبكر با خانواده‌اش در آرامش و امنيت بود نك : المعيار والموازنه ، ص 88 ( 5 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 375 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 235 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، ص 543 ؛ او گزارش مفصل ترى را از ابن سعد دربارهء او و برخورد قريش بااو آورده است .